“Nghèo vượt khó” và “giàu vượt sướng”, cái nào dễ hơn?
Khi được hỏi: “Điều gì khiến ông nỗ lực làm giàu để có được cơ ngơi ngày hôm nay?”, ông Đoàn Nguyên Đức (hay thường được biết đến dưới tên Bầu Đức) Chủ tịch của Hoàng Anh Gia Lai đã trả lời: “Vì nhà tôi nghèo quá, không thể không cố gắng làm giàu được.”
Trong tiếng Anh có một thuật ngữ để nói về điều này – Adversity Quotient. Viết tắt là AQ hay còn gọi là chỉ số vượt khó, nhằm đo lường khả năng của một người đối phó với nghịch cảnh trong cuộc sống của mình.
Bên cạnh việc gây ra nhiều bất lợi cho một người, thì những khó khăn bất hạnh ở góc nhìn tích cực, lại thúc đẩy con người ta tiến lên phía trước. Các cuộc cách mạng công nghiệp, đặc biệt là lần thứ nhất và thứ hai, đều là những minh chứng rõ ràng nhất cho lợi ích của khó khăn được đặt trong tiến trình phát triển chung của nhân loại.
Nhưng còn vượt sướng thì sao? Con người luôn có xu hướng ưa thích các trải nghiệm mang tới cảm giác thoải mái, dễ chịu và thường tránh né những việc gây cảm giác bứt rứt, hằn học trong người.
Chính vì vậy, nếu bạn quan sát một người được sinh vào khoảng những năm 30, 40 của thế kỷ trước, khi nhu cầu thiết yếu vẫn là ưu tiên hàng đầu trong cuộc sống của họ, rất dễ để họ biết mình phải làm điều gì đó để thoát khỏi hoàn cảnh này. Bản năng sinh tồn, trực giác khi ấy phát triển rất mạnh.
Ngược lại, thế hệ trẻ ngày nay, các bạn được trang bị rất nhiều điều kiện sinh hoạt, lẫn kiến thức từ kỹ năng mềm. Khả năng hùng biện, khả năng thuyết trình đều tốt hơn thế hệ cha mẹ rất nhiều. Ngoại ngữ của các bạn dù năm nay mới chỉ 15, 16 tuổi nhưng đã vượt trội hoàn toàn so với một người của thế hệ trước khi họ ở tuổi 25.
Tiến sĩ Nguyễn Chí Hiếu đã chia sẻ trong chương trình EduStation (Trạm Giáo Dục): “Hệ thống giáo dục truyền thống dành quá nhiều thời gian vào việc xây dựng hệ thống kiến thức, mà quên dạy cho trẻ kỹ năng để có công việc tốt, lương cao, hiểu biết về thế giới bên ngoài.”
Trong khi đó, có một thế giới khác quan trọng không kém là nội tâm bên trong của mỗi người lại không được quan tâm tương xứng. Hệ quả là các bạn lớn lên mà không có kinh nghiệm tự nhiên trong chuyện đối mặt với những thử thách khiến cho họ dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn.
Điều này không phải lỗi của bất kì ai. Bởi vì đây là sự xoay chuyển tất yếu của thời đại, xã hội và cách nền kinh tế đang vận hành. Lợi thế của việc này là khi các bạn không còn phải lo nghĩ quá nhiều về cơm áo gạo tiền, những câu hỏi về hiện sinh như: “Tôi là ai”, hay “Tôi có điểm mạnh điểm yếu gì”,… có xu hướng xuất hiện sớm hơn so với thế hệ trước.
Trên thực tế, thế giới bên trong và thế giới bên ngoài giống như hai mặt của một đồng xu. Tiến bộ về văn minh, thế giới ngoài tự nhiên; hay kiến thức về thế giới bên trong mỗi người – cả hai đều cần thiết cho sự phát triển toàn diện, cả về thể chất lẫn tinh thần.
Cũng theo Tiến sĩ Nguyễn Chí Hiếu trong Trạm Giáo Dục, một điểm quan trọng trong sự phát triển của trẻ là giúp bé – song song với việc được sống với tính cách thực của mình, còn cần rèn luyện các kỹ năng khác để hoà nhập với xã hội, cộng đồng nơi mình đang sinh sống.
Ví dụ như một cậu bé có xu hướng hướng nội (tính cách), nhưng khi cần thuyết trình một đề tài trước đám đông (kĩ năng), thì hoàn toàn có thể làm được mà không gặp phải rào cản gì quá lớn.
Chính việc thông qua thử thách, công việc của thế giới bên ngoài, đứa trẻ biết đâu là mình, đâu không phải là mình. Từ đó quay lại khám phá gốc rễ của mình một cách sâu sắc nhất. Thế giới bên trong và thế giới bên ngoài là không thể tách rời.