CaO–SiO2–Al2O3–Fe Oxides Chemical System

Preface . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III

Part I – Descriptions

CHAPTER 1

One-Component Chemical Systems: CaO, SiO2, Al2O3 and Fe Oxides . . . . . . 3

1.1 CaO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

1.1.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

1.1.2 Mineralogy, Structure and Stability . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

1.1.3 Properties and Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

1.2 SiO2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

1.2.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

1.2.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

1.2.3 Structure and Stability . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.2.4 Properties and Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.3 Al2O3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1.3.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1.3.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

1.3.3 Structure and Stability . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

1.3.4 Properties and Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

1.4 Fe Oxides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

1.4.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

1.4.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

1.4.3 Structure and Stability . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

1.4.4 Synthesis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

1.4.5 Properties and Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

CHAPTER 2

Binary Chemical Systems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

2.1 CaO-SiO2 System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

2.1.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

2.1.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

2.1.3 Structure, Polymorphism and Solid Solution . . . . . . . . . . . . . . . 18

2.1.4 Stability and Phase Diagram of CaO-SiO2 System . . . . . . . . . . 25

2.1.5 Synthesis of Calcium Silicates . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

2.2 Al2O3-SiO2 System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

2.2.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

2.2.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

2.2.3 Structure, Polymorphism and Solid Solutions . . . . . . . . . . . . . . 33

2.2.4 Stability and Phase Diagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

2.2.5 Synthesis of Alumino-Silicates . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

2.3 Al2O3-Fe Oxides System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

2.3.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

2.3.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

2.3.3 Structure, Polymorphism and Solid Solution . . . . . . . . . . . . . . . 44

2.3.4 Stability and Phase Diagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

2.3.5 Synthesis of Iron Aluminates . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

2.4 CaO-Al2O3 System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

2.4.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

2.4.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49

2.4.3 Structure, Polymorphism and Solid Solution . . . . . . . . . . . . . . . 49

2.4.4 Stability and Phase Diagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

2.4.5 Synthesis of Calcium Aluminates . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

2.5 SiO2-Fe Oxides System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

2.5.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

2.5.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

2.5.3 Structure, Polymorphism and Solid Solution . . . . . . . . . . . . . . . 63

2.5.4 Liquid FeO-Fe2O3-SiO2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

2.5.5 Stability and Phase Diagram of the FeO-Fe2O3-SiO2 System . . . . 67

2.5.6 Synthesis of Iron Silicates . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

2.6 CaO-Fe Oxides System. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

2.6.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

2.6.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

2.6.3 Structure, Polymorphism and Solid-Solutions . . . . . . . . . . . . . . 72

2.6.4 Stability and Phase Diagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

2.6.5 Synthesis of Calcium Ferrite . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

CHAPTER 3

Ternary Chemical Systems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

3.1 General Introduction. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

3.2 CaO-Al2O3-SiO2 System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

3.2.1 Ternary Constituents of the CaO-Al2O3-SiO2 System . . . . . . . 83

3.2.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84

3.2.3 Structure and Solid Solutions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

3.2.4 Stability and Phases Diagrams (At One Atmosphere) . . . . . . . . 90

3.2.5 Compounds Obtained in Special Conditions . . . . . . . . . . . . . . . 97

3.2.6 Stability Relative to Temperature or Pressure and Both . . . . . . 98

VIII Contents

3.2.7 Thermodynamic Models . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

3.2.8 Synthesis of Calcium Silicoaluminate . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101

3.3 Al2O3-SiO2-Fe Oxides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

3.3.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

3.3.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

3.3.3 Structure and Solid Solution. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

3.3.4 Stability and Phase Diagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104

3.3.5 Synthesis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

3.4 CaO-SiO2-Fe Oxides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109

3.4.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109

3.4.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109

3.4.3 Structure and Solid Solution. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110

3.4.4 Stability and Phase Diagrams in Air. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112

3.4.5 Stablity and Phase Diagram in the CaO-SiO2-FeO System . . . . 117

3.4.6 CaO-SiO2-FeOx System at Various Oxygen Pressures . . . . . . . 126

3.4.7 Model. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131

3.4.8 Preparation and Synthesis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132

3.5 CaO-Al2O3-Fe Oxides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

3.5.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

3.5.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

3.5.3 Structure and Solid Solutions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135

3.5.4 Stability and Phase Diagrams . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140

3.5.5 Liquidus in Reducing Atmosphere . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143

3.5.6 Model of the System. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145

3.5.7 Formation and Synthesis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145

CHAPTER 4

Quaternary Chemical Systems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

4.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

4.1.1 Principle of Phase Equilibrium in a Quaternary System . . . . . . 147

4.2 CaO-SiO2-Al2O3-Fe2O3 System in Air . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152

4.2.1 Quaternary Constituents of the CaO-SiO2-Al2O3-Fe

Oxides System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152

4.2.2 Mineralogy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153

4.2.3 Mineralogy Structure Stability . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158

4.2.4 Formation and Synthesis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

4.3 CaO-Al2O3-SiO2-FeO System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

4.3.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

4.3.2 Ternary Systems Located Within the CaO, Al2O3, SiO2,

FeO Tetrahedron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

4.3.3 Binary Systems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181

4.3.4 Crystallized Solids . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182

4.3.5 Univariant Lines and Quaternary Invariant Points . . . . . . . . . . 182

4.3.6 2CaO·SiO2-CaO·SiO2-Gehlenite-FeO Quaternary System . . . . 183

Contents IX

CHAPTER 5

Quinary Chemical Systems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

5.1 Introduction – Presentation of Quinary Data . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

5.2 CaO-SiO2-Al2O3-FeO-Fe2O3 System . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

5.2.1 Stability and Phase Diagrams . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

5.2.2 Conclusions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192

References of Part I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

Part II – Applications

CHAPTER 6

Applications to Hydraulic Binders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211

6.1 General Introduction. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211

6.2 Portland Cements (PC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212

6.2.1 Characteristics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212

6.2.2 PC Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

6.2.3 Conclusions – Prediction of the Properties . . . . . . . . . . . . . . . . 226

6.3 Calcium Aluminate Cements (CAC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227

6.3.1 CAC Characteristics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227

6.3.2 CAC Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234

6.4 Special Cements . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237

6.4.1 Fast-Setting Cements . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237

6.4.2 Geopolymers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243

6.4.3 Oil Well Cements . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246

6.4.4 Expansive Cement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251

6.4.5 Dental Cements . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253

6.4.6 Glass Cements . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259

CHAPTER 7

Application to Metal Refining . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261

7.1 General Introduction. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261

7.2 Slags from Iron and Steel Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261

7.2.1 Blast Furnace Slags (BFS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261

7.2.2 Converter Slags (Basic Oxygen Process or LD processing) . . . . 266

7.2.3 EAF Slags: High Carbon Steel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269

7.2.4 Ladle Slag (Secondary Metallurgy) – Stainless – High Alloy

Steel Production. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269

7.2.5 Refining Under Reducing Slag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270

7.3 Formation and Properties of Liquid Slags . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271

7.4 Slags from Non Ferrous Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272

7.4.1 Copper Slag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272

7.4.2 Silico-Manganese Slag. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272

X Contents

CHAPTER 8

Application to Refractory Materials . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275

8.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275

8.2 Raw Materials Based on Al2O3 and SiO2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276

8.2.1 Natural Raw Materials . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276

8.2.2 Synthetic Raw Material . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277

8.3 Applying Refractory Materials . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278

8.3.1 Brick and Monolithic Refractories . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278

8.3.2 Refractory Cement and Mortar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281

8.4 Refractories Consuming Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286

8.4.1 Iron and Steel Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286

8.4.2 Non-Ferrous Metal Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287

8.4.3 Cement Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287

8.4.4 Whiteware, Traditional Ceramic Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . 288

8.4.5 High-Tech Ceramic Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288

8.4.6 Glass Industry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288

CHAPTER 9

Application of the Glassy Products . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291

9.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291

9.2 Structure of Glass . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292

9.3 Classification of Glass Products Containing CaO, Al2O3, SiO2

and Fe Oxides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293

9.4 Products, Chemistry and Process . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294

9.4.1 High Silica Glass – Vycor Glass . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294

9.4.2 Soda-Lime Glass. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

9.4.3 Sodium Borosilicate – Glass Fibres . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

9.4.4 Aluminosilicate Glass . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297

9.4.5 Special Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299

CHAPTER 10

Application of Ceramic Products . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303

10.1 Introduction to Ceramics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303

10.2 Structure of Ceramics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303

10.2.1 Processing of Manufacture . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303

10.2.2 Shaping . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304

10.2.3 Physico-Chemical Changes During Firing . . . . . . . . . . . . . . . 305

10.3 Classification of Ceramic Products Containing CaO, SiO2,

Al2O3 and Fe Oxides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305

10.3.1 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305

10.3.2 Traditional Ceramics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305

10.3.3 Ceramics in the Construction Sector Ceramics . . . . . . . . . . . 312

10.3.4 High Technology Ceramics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313

Contents XI

CHAPTER 11

Application as Fillers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315

11.1 General Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315

11.2 Mono-Component . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317

11.2.1 Calcium Oxide . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317

11.2.2 SiO2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318

11.2.3 Alumina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319

11.2.4 Fe oxides . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320

11.3 Multi-Components By-Products from Industrial Process . . . . . . . . . . 321

11.3.1 Slags . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321

11.3.2 Fly Ashes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324

11.3.3 Red Mud (KUR 1997) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326

11.3.4 Cement Kiln Dust (CKD) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327

11.4 Multi-Components from Natural Origin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328

11.4.1 Natural Pozzolans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328

11.4.2 Metakaolin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330

11.4.3 Rice Husk Ashes (RHA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331

11.4.4 Wollastonite . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332

References of Part II. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33